Văn khấn lễ chạp (lễ tạ mộ ngày 30 tết)

Ngày 30 Tết, mọi gia đình thường ra mộ tổ tiên và người thân đã khuất để lễ tạ Thổ thần, đắp thêm đất lên mộ, sửa sang mộ, rước vong linh Gia tiên về đón năm mới. Gia đình khi ra mộ lễ sẽ chuẩn bị lễ để cúng. Lễ này gọi là lễ Chạp. Những gia đình trong năm có người mất thì đến lễ Chạp nên tiến hành cẩn thận hơn những năm khác.

Nếu gia đình không có điều kiện ra mộ, thì có thể rước Gia tiên về đón năm mới theo cách: bày cỗ lên bàn thờ, đèn, hương hoa dâng cúng vào trưa (giờ Ngọ) ngày 30 Tết, rồi khấn mời Tổ tiên về dự hưởng Tết với gia đình.

Mâm cúng lễ chạp gồm những lễ vật gì?

Mâm cỗ cúng gia tiên phải được chuẩn bị chu đáo, bao gồm đầy đủ các lễ vật sau:

Sắm lễ cúng lễ chạp

• Hương hoa, trầu cau.
• Vàng mã.
• Lễ mặn hoặc lễ ngọt tuỳ theo gia chủ chuẩn bị. Mâm cúng lễ phải đầy đặn, bày biện cẩn thận mang ra ngoài mộ hoặc bầy lên bàn thờ gia tiên.

Văn khấn lễ chạp ngày 30 tết

Sau khi vấn lễ chạp ngày 30 tết xong thì làm gì?

Trong tâm thức truyền thống của người Việt, ngày 30 Tết là thời khắc vô cùng thiêng liêng, là nhịp cầu giao hòa giữa năm cũ và năm mới, giữa cõi âm và cõi dương. Cụm từ “cúng lễ chạp ngày 30 Tết” thường mang hai ý nghĩa tốt đẹp tùy theo phong tục của từng vùng miền: Một là lễ Tảo mộ (chạp mả) để mời tiên tổ từ phần mộ về nhà; hai là lễ Tất niên thỉnh rước ông bà về ngự tại gia chung để cùng con cháu đón xuân.

Tùy thuộc vào việc gia đình bạn vừa thành tâm thực hiện nghi lễ nào, dưới đây là những bước tiếp theo nên làm để trọn vẹn đạo hiếu và đúng với phong tục cha ông:

a, Nếu gia đình vừa hoàn tất Lễ Tảo mộ (ngoài nghĩa trang)

Sau khi dọn dẹp phần mộ tươm tất và dâng nén hương thơm cúng cáo Thần linh, Thổ địa cùng gia tiên, gia chủ nên thực hiện các nghi thức sau:

• Hóa vàng và xin hạ lễ: Khi hương trên mộ cháy được khoảng 2/3, gia chủ thành tâm chắp tay vái tạ xin phép đem kim ngân, vàng mã đã dâng cúng đi hóa (đốt) ngay tại khuôn viên nghĩa trang. Sau đó, xin hạ đồ lễ (thụ lộc) và chú ý dọn dẹp sạch sẽ không gian quanh khu vực mộ phần.
• Thỉnh rước gia tiên về nhà đón Tết: Đây là nghi thức mang đậm tính nhân văn. Gia chủ chắp tay khấn vái lần cuối, thành tâm mời hương linh ông bà, tổ tiên cùng theo bước con cháu về ngự tại gia chung để chung vui những ngày Tết.
• Sửa soạn mâm cỗ Tất niên: Sau khi rước ông bà về đến nhà, mọi người cùng nhau chuẩn bị mâm cỗ Tất niên tươm tất dâng lên ban thờ gia tiên để làm lễ cúng rước chính thức tại gia (thường diễn ra vào chiều tối 30 Tết).

b, Nếu gia đình vừa hoàn tất Lễ cúng Tất niên (tại gia)

Lễ Tất niên là nghi thức trọng đại chốt lại một năm, mang ý nghĩa đoàn viên và tạ ơn đất trời, gia thần, tiên tổ. Sau khi tàn hương và khấn vái tạ lễ, gia đình tiếp tục thực hiện những việc sau để chờ đón Giao thừa:

1. Hóa vàng mã và hạ cỗ:
   • Đợi nhang trên ban thờ cháy được khoảng 2/3, gia chủ chắp tay vái tạ xin phép đem giấy tiền vàng mã đi hóa. Trình tự hóa vàng thường là hóa phần của Thần linh trước, Gia tiên sau để giữ đúng phép tôn ti.
   • Hoàn tất việc hóa vàng, gia đình xin hạ mâm cỗ mặn xuống. (Lưu ý: Hoa tươi, mâm ngũ quả, bánh chưng, bánh kẹo… vẫn lưu lại trên ban thờ để giữ hương khói trong suốt những ngày Xuân).
2. Bữa cơm đoàn viên thiêng liêng:
   • Cả gia đình quây quần thụ lộc từ mâm cỗ Tất niên vừa hạ. Đây là khoảnh khắc ấm áp nhất trong năm, mọi người cùng gác lại những ưu phiền hay xích mích cũ, trao nhau lời hay ý đẹp. Trong bữa cơm này, tuyệt đối kiêng kỵ sự cãi vã, nói lời xui xẻo hay trách mắng trẻ nhỏ để giữ hòa khí cho cả năm.
3. Giữ lửa hương khói:
   • Theo quan niệm tâm linh, sau lễ cúng chiều 30, hương linh ông bà đã an tọa tại gia để đón Tết cùng con cháu. Để không gian thờ tự luôn ấm cúng và linh thiêng, gia chủ nên thắp nhang vòng (hương vòng) loại lớn để duy trì khói hương liên tục, không để ban thờ lạnh lẽo cho đến ngày làm lễ tạ (hóa vàng) vào mùng 3 hoặc mùng 4 Tết.
4. Tắm gội tẩy trần:
   • Sau bữa cơm, các thành viên thường đi tắm gội sạch sẽ, thay trang phục mới để gột rửa những xui xẻo, bụi bặm của năm cũ.
   • Nhiều gia đình vẫn giữ tục nấu nước lá mùi già, lá bưởi, sả… để tắm. Hương thơm thanh khiết của lá mùi mang ý nghĩa tẩy uế sâu sắc, giúp thân tâm an tịnh, sảng khoái đón nhận vượng khí tân xuân.
5. Dọn dẹp nhà cửa lần cuối và đi đổ rác:
   • Quét tước, rửa sạch bát đũa gọn gàng và đặc biệt phải mang rác đi đổ trước 12 giờ đêm.
   • Theo quan niệm “tống cựu nghênh tân”, khi bước sang ngày mùng 1, người Việt thường cất kỹ chổi, tuyệt đối kiêng quét nhà hay đổ rác để tránh “hất tài lộc” ra khỏi cửa.
6. Sửa soạn Lễ Trừ Tịch:
   • Các thành viên cùng nhau chuẩn bị sẵn sàng lễ vật cho thời khắc thiêng liêng nhất diễn ra vào đúng 00h00 đêm 30 Tết.
   • Thường sẽ chuẩn bị hai mâm lễ: Một mâm cúng ngoài trời (để tiễn vị cựu niên Hành khiển và đón tân niên Hành khiển) và một mâm cúng trong nhà (tấu cáo Thần linh, Thổ địa và Tổ tiên).

Sau khi tươm tất mọi bề, cả nhà cùng quây quần bên ấm trà, khay mứt, xem các chương trình cuối năm và đếm ngược chờ thời khắc đất trời chuyển giao.

Tài liệu tham khảo: Toàn bộ nội dung bài viết trên được sử dụng thông tin chính thống từ Lễ Chạp (lễ tạ mộ ngày 30 tết) nằm trong sách “Văn khấn cổ truyền Việt Nam” được Nguyễn Bích Hằng tuyển soạn và hiệu đính bởi thượng tọa Thích Thanh Tuệ (phó viện trưởng Học viện Phật Giáo Việt Nam) được xuất bản bởi nhà xuất bản văn hóa thông tin.